I jeżeli pytać współczesnego przeciętnego Polaka, co rozumie przez demokrację, to ze zdziwieniem stwierdzimy, jak wiele tradycji identyfikujących demokrację ze "złotą wolnością" tkwi w naszych umysłach. Polska musi odrobić okres XIX wieku, kiedy to formowały się nowoczesne narody i tworzyły nowoczesne stosunki między władzą i obywatelami, a u nas władza była obca, postawa zaś patriotyczna obywateli wymagała opozycji, przeciwdziałania, niesłuchania ani władzy, ani prawa, gdyż były one narzucone przez zaborców. Pierwszym więc zadaniem jest wprowadzenie do wychowania politycznego sztuki "konstruktywnego obywatelstwa". b) Drugim zadaniem wychowania politycznego jest nauczenie rozumienia naszej sytuacji międzynarodowej i wyzwolenie od mitów o tak zwanej "naszej sytuacji". W XVIII wieku Polska przegrała wyścig do potęgi na rzecz lepiej zorganizowanych i sprawniej rządzonych sąsiadów i problem Polski po tej przegranej sprowadzał się do pytania, jak Polacy mogą się utrzymać jako naród między potężną Rosją i potężnymi Niemcami.
Szkolnictwo musi wychować człowieka, aby w przyszłości wyszedł na dobrego człowieka, ale w głównym stopniu musi to robić w teraźniejszości.